JAARVERSLAG 2019

Inleiding.

2019 betekent het vijfde jaar onderweg naar het herstel van ‘ons’ kasteel. Elke zaterdag werken op

Borgharen is voor onze club vrijwilligers onderhand een niet meer weg te denken routine geworden. Op

de drukbezochte facebookpagina worden de vorderingen wekelijks weergegeven met filmpjes en foto’s.

Toevallig passerende toeristen komen nieuwsgierig een kijkje nemen. En menig inwoner van Borgharen

verheugt zich op de volgende open dag, kerstviering of dinertje in de tuin. Hun lovende en enthousiaste

commentaren inspireren, moedigen ons aan en maken ons trots.

Op alle mogelijke manieren proberen we het restauratiebudget zo efficiënt mogelijk te besteden. Zo zijn

bijvoorbeeld de volgorde en de aard van de werkzaamheden van ‘onze’ professionals Edwin en Marck

van de fa. Laudy afgestemd op het tempo van de vrijwilligers.

Ook dit jaar is het aantal gouden donateurs weer aanzienlijk gegroeid. Een van de donaties kwam uit wel

zeer onverwachte hoek. De in Canada woonachtige baron Peter Paul Roosen, nazaat van het geslacht

de Roosen dat vanaf 1732 enkele generaties lang op Borgharen woonachtig is geweest, bracht met zijn

vrouw Janice een onverwacht bezoek. Op de dag van zijn thuisreis liet hij (letterlijk) elke euro die hij op

zak had in Borgharen achter.

Ook de stroom aan gedoneerde antieke meubels in Lodewijk XV en Lodewijk XVI stijl hield aan.

Daardoor raakte de grote hooischuur helemaal vol. De naastgelegen koestal bracht uitkomst, nadat

‘noonk’ Leon er een nieuwe vloer van (gratis!) opgehaalde betontegels in had gelegd. Wie doet hem dat

op 86 jarige leeftijd na?

Zoals uit het chronologisch overzicht van de werkzaamheden blijkt, heeft het accent volgens planning

bijna volledig op het herstel van de kademuren van de gracht gelegen. Dit zal naar verwachting ook de

komende 2 jaar het geval zijn.

Chronologische overzicht van werkzaamheden en gebeurtenissen.

Januari:

Het hardstenen muurvlak vanaf de brug tot onder de noordelijke zijvleugel nadert zijn voltooiing.

In de ‘werkplaats’ in de paardenstallen wordt het laswerk uitgevoerd aan de muurankers. Die zijn dadelijk

klaar voor herplaatsing. Voor het opknappen van het hekwerk wordt onder het bordes een ‘zandbak’

ingericht voor het zandstralen.

Een van de kamers naast de ‘kantine’ in de rentmeester vleugel wordt in gebruik genomen voor het

verfwerk. Elk element heeft een afmeting van drie bij twee meter en een gewicht van ongeveer 250 kilo.

Met behulp van een aan het plafond bevestigde lier kan zo’n kolos worden gedraaid. Na het stralen is

het zaak om aan beide zijden zo snel mogelijk de primer aan te brengen, anders gaat het ijzer weer

roesten.

Tijdens de voorbije kerstdagen was de gehele hal gemeubileerd en feestelijk ingericht voor het

kerstdiner. In plaats van alles weer op te bergen, hebben we hiermee een aantal kamers ingericht.

Zodoende sneed het mes aan twee kanten: een mooie aankleding en geen gesjouw met tafels en

stoelen terug naar de opslag. En elke zaterdag weerklinken de inmiddels vertrouwde geluiden: het tikken

van de hamers bij het poetsen van de veldbrand, het gejank van een frees in gevecht met een van de

resterende ‘votten’ op de kademuur, het brommen van de multi-inzetbare John Deere (met grasmaaier

en aanhangwagentje) en de zware bas van de tractor met de toepasselijke merknaam Knegt. En niet te

vergeten de bulderende schaterlach om de zoveelste mop van de dag.

Februari:

Tussen alle werkzaamheden door blijft ook de speurtocht naar uit het kasteel verdwenen cultureel

erfgoed doorgaan. Naast de doeken van de Grote Salon en de Chinese kamer moet een daarvan leiden

naar de schilderingen van de Chambre Romaine. Niet voor het eerst. Al vaker deden we een oproep op

onze facebookpagina en nu nogmaals met een groot artikel in dagblad De Limburger. Ondanks dat dit

weer een paar puzzelstukjes heeft opgeleverd, wachten we nog steeds op de gouden tip.

Deze maand ging een lang gekoesterde wens in vervulling: de niet bij het kasteel passende Velux

dakramen werden door de ervaren dakdekkers van Huub Knubben vervangen door prachtige gietijzeren

ramen van William Eikholt. Ook heeft de firma Haco-glas de nodige glasreparaties uitgevoerd. Onze

‘hoffotograaf’ Ignas van den Berg verraste ons wederom met een van zijn prachtige reportages en

maakte Ronald Lange zijn entree in ons vrijwilligersleger. De grootste verrassing bezorgde ons echter

Jos de Cocq, dochter van de eerste niet-adellijke eigenaar. Door haar inzet kwamen onder andere een

groot aantal 18-eeuwse luiken, de Rococo schouwmantel uit de Lodewijk de XVe kamer (het ‘schooltje’)

en een prachtig bed na 45 jaar afwezigheid terug op het kasteel.

Maart:

Onze professionals Edwin en Marc van de fa Laudy kunnen, nu de winter definitief voorbij is, weer

beginnen aan het ‘mergelseizoen’. Als eerste staan de restauratie van de brug en het resterende

gedeelte van de mergelmuur aan de binnenkant (noordzijde) op het programma. Het onderste gedeelte

 

van veldbrand is al klaar. De boog die op instorten staat krijgt een geheel nieuwe voet.

Door de fa Knubben worden nagenoeg alle regenpijpen vervangen.

In de nacht van vrijdag 15 op zaterdag 16 maart raast er een storm over Zuid-Limburg. Ook het kasteel

blijft niet ongeschonden. Als gevolg van een open gewaaid venster, komt door de turbulentie in de Grote

Salon een gedeelte van de monumentale Soiron-plafond uit 1790 naar beneden.

Aan de noordzijde van de binnentuin worden twee acacia’s gerooid die te dicht op de kademuur staan.

Zij zijn de veroorzakers van de grote instorting van de mergelmuur ter plaatse. Een paar maanden later

zullen we hun stammen terugvinden aan de andere kant van de tuin: door Hoveniersbedrijf Slangen

omgetoverd tot picknickset.

Ook de botenkelder wordt niet vergeten. Na het vrijmaken van de toegang en het verwijderen van alle

puin en modder is hij klaar voor de verdere professionele restauratie-aanpak. In het verlengde van de

toegangsopening komen we bij het eerste muurvlak van de buitenring van de gracht. Dit is het startpunt

van bijna 500 meter (voornamelijk) veldbrand restauratie. Voor de vrijwilligers betekent dit: rollaag

verwijderen, voegen uitkappen, lacunes opschonen en schoonspuiten. Daarna kunnen de gepoetste

stenen weer in de muur gezet worden en de rollaag worden vernieuwd. Als de gehele buitenkant klaar is

volgt als afsluiting het voegwerk.

April:

Een goed begin van een nieuwe maand en géén 1 aprilgrap: vandaag heeft IKL ons 5 nieuwe bomen

geschonken en geplant: twee rode beuken, een gele kornoelje, een magnolia uit Italië (!) en een

Libanese ceder.

Op zaterdag 13 april houden we onze Open Dag. Speciale rondleidingen langs de kademuren in de

gracht. Talrijke bezoekers maakten van de gelegenheid gebruik om van dichtbij het werk-in-uitvoering

gade te slaan en zich te laten informeren over deze immense klus. Vooraf waren weer enkele ‘steentjes’

toegevoegd op ons Gouden Donateursbord onder het poortgebouw. Het doet goed om te zien hoeveel

trouwe volgers we hebben.

Een week later was het tijdens de Paasviering ‘Hoedjes dag’ op het kasteel met clowns, klassieke

muziek, entertainment van Huub Adriaans en een natje en een droogje. Wederom een TOP middag voor

de senioren van Borgharen.

Mei:

Langzaam maar zeker nadert de restauratie van het poortgebouw zijn voltooiing. Heel veel werk met een

prachtig eindresultaat. De kroon op het werk wordt gevormd door een kleurrijk muurkunstwerk van Huub

Giesbertz met een afbeelding van de Martinuskerk in Wijck. Omdat het poortgebouw en de kerk beiden

een ontwerp van Pierre Cuypers zijn een zeer toepasselijke keuze.

Nu de restauratie van de eerste boog bijna klaar is, zijn we begonnen aan het sloopwerk van de

middenstukken aan weerszijden van de brug. Een (on)fortuinlijke struikelpartij van Fred blijft gelukkig

zonder gevolgen: hij landt keurig op de steiger in plaats van 5 meter lager in de gracht.

Tussen de bedrijven gaat het ophalen van geschonken, passend, meubilair voor de inrichting gewoon

door. Zo waren we onder andere voor de tweede (!) keer in Meerssen bij onze trouwe volger Gerrie

Eijkenboom.

Juni:

Het muurdeel uit mergel, naast de herbouwde hardstenen binnenmuur van de noordvleugel, nadert zijn

voltooiing. Het voegwerk wordt uitgevoerd in de oorspronkelijke okerkleur. Deze kleur vinden we al terug

in de boerderij en het voegwerk van de torens. Met en met zal deze warme kleur overal worden

toegepast: Maaslandse Renaissance in optima forma!

Deze maand verschijnt er een mooi artikel over ons in het blad van de Stichting Kastelen, Buitenplaatsen

en Landgoederen Nederland (SKBL).

Juli:

Op 5 juli vormde de kasteelboerderij wederom het decor voor het jaarlijkse tractortreffen. Veel

belangstellenden, waaronder veel gezinnen met kinderen, wisten de weg naar Borgharen te vinden.

Het middengedeelte van de brug aan de noordzijde is klaar en de gecontroleerde sloop aan de zuidzijde

ook. De opknapbeurt van de hekwerken vordert gestaag. Het meest intensieve gedeelte hiervan is het

zandstralen. Daarbij is het dragen van beschermende kleding en maskers geen overbodige luxe. En dat

bij tropische temperaturen van bijna 40 graden. De finishing touch van het verfwerk bestaat uit het heel

secuur aanbrengen van de ‘gouden’ speerpunten. Gelukkig hebben onze schilders een strakke hand en

heel veel geduld. Als volgende in de cyclus van sloop-en-wederopbouw zijn de muurtjes boven op de

brug aan de beurt.

Augustus:

Op 25 augustus moesten wij afscheid nemen van Bertie Gielissen. Meerdere malen was zij het stralende

middelpunt op de feestelijke bijeenkomsten op het Kasteel. Ter nagedachtenis werd twee weken later

 

een bijeenkomst gehouden met pianomuziek door Thomas Alexander en in de tuin werd een boom

geplant. Bertie kwam, als ze niet op een van haar wereldreizen was, iedere dag kijken naar de

vorderingen. Deze middag zou ze ongetwijfeld prachtig gevonden hebben.

September:

Onder het toeziend oog van onze prominente ‘vrijwilligster’ Prof. Anne van Grevenstein begint de

Stichting Restauratie Atelier Limburg (SRAL) aan een kleurenonderzoeken in de Blauwe Kamer. Dit

onderzoek wordt verwerkt in een rapport waarmee de restauratiemethodiek zal worden bepaald. Dan

kunnen we aan de slag in deze kamer die door prof. dr. Timmers destijds is omschreven als ‘wonder van

evenwicht, harmonie en sierlijkheid’.

Het eerste weekend van deze maand was het feest. Eerst was er op zaterdagavond door chef-kok

Roger Wijsen een diner samengesteld in de hal. Op zondag werd dit nog eens dunnetjes overgedaan in

de tuin. De opbrengst komt uiteraard ten goede aan de restauratie.

Op de binnenplaats worden de aansluitingen voor de afvoer van het regenwater naar de ‘spuwers’ in de

grachtmuur gemaakt.

Op de laatste zaterdag van deze maand is de binnenplaats van de boerderij start en finish van de 11e

editie van het evenement ‘Loop met je dokter’. Er wordt maar liefst € 52.000 bijeen gelopen voor de

Hartstichting.

Oktober:

Het bord onder de toegangspoort met daarop de namen van onze gouden donateurs begint al

behoorlijkvol te raken. Deze maand worden er weer vijf verwelkomt, waarmee het (voorlopige!) totaal

uitkomt op 31. Hierdoor kunnen we door met ons werk. Deze maand in de vorm van de aankoop van een

vracht ‘platines’ voor het herstel van de hoeken van de binnenplaats. (Met dank aan Paul Thieman voor

zijn uitgebreide en deskundige uitleg op onze Facebook pagina over wat ‘platines’ zijn, waar ze vandaan

komen en hoe ze gelegd moeten worden.)

De steigers en de ‘pal’-torens zijn verplaatst waardoor er een begin kan worden gemaakt met het herstel

van de hardstenen kademuur aan de zuidzijde van de brug. Deze volgende krachttoer gaat ongeveer

een half jaar in beslag nemen. Ondertussen is de botenkelder tot op waterniveau uitgegraven. Waar we

in het verleden ook gegraven hebben is in de binnentuin, op zoek naar de ontbrekende restanten van de

mummies. Zoals u weet hebben we de schedels sinds september 2017 terug. Ed de Groot, voormalig

conservator van het Natuurhistorisch Museum, kwam de gevonden beenderen aan een nader onderzoek

onderwerpen. Tot onze teleurstelling bleken ze echter niet van menselijk materiaal.

Op zondag 20 oktober dwarrelden er pianoklanken door de hal tijdens het uitverkochte concert van

Thomas Alexander. Hij onderstreepte zijn virtuositeit met een adembenemende uitvoering van het derde

pianoconcert van Rachmaninov. De Stichting Chateau Borgharen tekende voor de organisatie.

November:

Precies een jaar na onze uitverkiezing tot meest inspirerende monument van Limburg mochten wij

erfgoed gedeputeerde Hubert Mackus op Borgharen begroeten. Hij kwam kijken of we het toegekende

subsidiegeld goed benutten. Vol trots konden wij hem melden dat we tot nu toe 20.000 vrijwilligersuren in

het project hebben gewerkt, en dat we met de subsidie vele 10 tallen meters kademuur méér denken te

kunnen restaureren door de efficiënte inzet van het geld. Uiteraard hebben we de gelegenheid te baat

genomen om alvast te wijzen op de noodzaak van de volgende grote klus: de restauratie van de torens.

Ook al zal er nog veel water door de Maas gaan voordat het zover is: het beeld van een kasteel met

twee volledige torens spookt al door ons hoofd. Nu maar hopen dat we weer op de Provincie kunnen

rekenen als het zover is.

De vervanging van het eerste (van vier) ‘noodramen’ door prachtige eikenhouten kozijnen en vleugels is

gereed. De originele profilering en raamindeling komt hierin terug en ze zijn voorzien van Van Ruysdaal

restauratieglas. Ze zijn prachtig en voldoen aan de hoge kwaliteitseisen die aan de restauratie worden

gesteld.

Op 23 november heeft Paula Gilissen-Stassen ons, namens de RABOBANK, een cheque van € 1000,-

overhandigd voor de restauratie. Paula mocht van haar werkgever een goed doel uitzoeken en ze koos

voor ons! Super trots zijn we en onze dank is groot.

Ondanks zijn ziekte is onze vrijwilliger Tommy Reinders met al zijn energie gestart met de restauratie

van de kozijnen van de rentmeester vleugel.

Samen met de Monumentenwacht zijn de koppen van de balkenlaag in de plafonds van de Belle Etage

onderzocht. Een en ander gebeurt in aanloop naar de restauratie van deze originele interieurs van

Mathias Soiron uit 1790.

December

De dames van ‘de huiskamer’ in Borgharen hebben de opbrengst van de zelf gemaakte kerststukjes

geschonken aan het Kasteel. Dat leverde een donatie op van € 475,- CHAPEAU !!

Op zondag 22 december werd in de hal kerst gevierd door en voor alle ouderen en alleenstaanden van

 

Borgharen en natuurlijk onze vrijwilligers. Het was een sfeervolle en gezellige middag met eten, drinken

en veel muziek met als afsluiter een optreden van Beppie Kraft. Dank aan Amal en iedereen die mee

geholpen heeft om deze middag mogelijk te maken.

 

Slotwoord

2019 kan de boeken in als een goed jaar waarin we, terug kijkend, zichtbare vorderingen hebben

gemaakt. De opsomming van grote en kleine gebeurtenissen onderstreept dat. De Stichting is iedereen

bijzonder erkentelijk die op welke wijze dan ook een bijdrage heeft geleverd om dit mogelijk te maken.

Bedankt voor uw warme belangstelling, oprechte aandacht en materiële steun.

© Copyright 2017 door Kasteel Borgharen

Gemaakt door: Quiam Bessems

Contacteer ons

Tel: +31 6 42486165

Email: Ronny@BessemsEvenementenservice.nl

Adres

Kasteelstraat 2,4,6
6223BJ
Borgharen - Maastricht